Theo Luật thi đấu bóng đá, một trận đấu gồm hai hiệp bằng nhau, mỗi hiệp 45 phút. Nhưng cũng chính điều luật ấy, Luật 7, yêu cầu trọng tài cộng thêm thời gian cho những khoảng bóng không lăn. Chín mươi phút chưa bao giờ thật sự là chín mươi phút.
Mấy mùa gần đây, người xem để ý rằng phần cộng thêm ấy dài ra thấy rõ. Trên các trang tỷ số trực tuyến, những dòng như 90+6' hay 45+4' không còn hiếm. Vậy thời gian bù giờ được tính thế nào, và livescore ghi lại nó ra sao?
Bù giờ để bù cho cái gì
Luật 7 liệt kê khá cụ thể những loại thời gian bị mất mà trọng tài phải cộng lại. Đó là thay người, kiểm tra và đưa cầu thủ chấn thương ra ngoài, hành vi câu giờ, việc rút thẻ phạt, những lần dừng trận vì lý do y tế mà điều lệ giải cho phép như nghỉ uống nước, và việc kiểm tra hay xem lại tình huống bằng VAR. Luật cũng nhắc tới mọi nguyên nhân khác làm trận đấu bắt đầu lại chậm đáng kể, chẳng hạn ăn mừng bàn thắng.
Cuối mỗi hiệp, trọng tài thứ tư giơ bảng điện tử báo số phút bù giờ. Con số ấy là mức tối thiểu. Trọng tài chính có thể cho đá thêm nếu trong thời gian bù giờ lại có thêm gián đoạn, nhưng không được rút ngắn. Còn một trường hợp đặc biệt: nếu có quả phạt đền được thổi ở cuối hiệp, hiệp đấu được kéo dài cho tới khi quả phạt đền ấy được thực hiện xong.
Vì sao bù giờ dài ra
Bước ngoặt mà nhiều người nhớ là World Cup 2022 ở Qatar. Ở giải đấu ấy, các trọng tài được chỉ đạo tính thời gian bị mất sát hơn, và nhiều trận có số phút bù giờ dài bất thường so với thói quen của khán giả.
Sau đó, từ mùa 2023–24, nhiều giải lớn ở châu Âu, trong đó có Ngoại Hạng Anh, cũng chuyển sang cách tính chặt chẽ hơn. Thời gian ăn mừng bàn thắng, thời gian thay người và thời gian xử lý chấn thương được cộng đủ thay vì ước lượng cho tròn.
Lý do phía sau khá dễ hiểu. Thời gian bóng thực sự lăn trong một trận đấu ít hơn chín mươi phút khá nhiều. Nếu mỗi lần dừng bóng không được bù lại, đội đang dẫn có động cơ kéo dài từng quả phát bóng, từng lần thay người. Tính bù giờ sát hơn là cách lấy lại phần thời gian ấy cho trận đấu.
Kết quả là con số trên bảng điện tử lớn dần lên.
VAR cũng góp thêm vài phút. Một lần xem lại tình huống có thể mất một đến vài phút, và những phút đó được cộng vào.
Livescore ghi phút bù giờ như thế nào
Đây là phần người xem tỷ số trực tuyến hay thắc mắc nhất. Ai từng mở kqbd hay bất kỳ trang tỷ số nào vào cuối một trận đấu căng thẳng hẳn đã thấy những con số lạ ở cột phút.
Quy ước phổ biến là ghi phút bù giờ dưới dạng cộng. Một bàn thắng ở phút thứ ba của thời gian bù giờ hiệp hai sẽ hiện là 90+3', không phải 93'. Tương tự, bàn ở phút thứ hai bù giờ hiệp một là 45+2'.
Cách ghi này có lý do. Nó cho biết bàn thắng đến trong hiệp nào. Một bàn ở 45+5' thuộc về hiệp một, dù về mặt đồng hồ nó xảy ra sau phút thứ 50 kể từ khi trận bắt đầu.
Trên trang tỷ số, khi trận đang ở thời gian bù giờ, cột phút thường hiện "90+" kèm số phút đã trôi, hoặc chỉ hiện "90+". Người theo dõi trận qua livescore KQBD sẽ thấy phút thi đấu nhảy sang dạng cộng ngay khi hết 90 phút chính thức, rồi tỷ số chốt lại khi trọng tài thổi còi kết thúc.
Cũng vì vậy mà có những lúc người xem tưởng trận đã xong. Đồng hồ đã chạy qua 90, tỷ số đứng yên, rồi đột nhiên đổi. Đó là bàn thắng phút bù giờ.
Trận đấu chưa kết thúc cho tới khi trạng thái chuyển sang "kết thúc".
Ảnh hưởng tới cách theo dõi trận đấu
Bù giờ dài hơn nghĩa là trận đấu kết thúc muộn hơn dự kiến. Một trận bắt đầu lúc 22 giờ giờ Việt Nam, cộng 15 phút nghỉ giữa hiệp và gần mười phút bù giờ cho cả hai hiệp, có thể kết thúc khi đồng hồ đã gần 23 giờ 55. Người đặt báo thức chính xác theo giờ bóng lăn nên tính dư ra.
Với người xem tỷ số trong lúc làm việc khác, đây cũng là lời nhắc: đừng tắt tab sớm ở phút 89. Rất nhiều trận đã đổi chiều trong phần thời gian ấy. Đội đang bị dẫn thường dồn lên toàn lực, và khoảng trống phía sau họ cũng mở ra cho đối thủ.
Một thói quen của những người hay theo dõi nhiều trận cùng lúc là mở trang kết quả tổng hợp khi các trận đã kết thúc, rồi mới vào chi tiết từng trận để xem bàn thắng đến ở phút nào. Những bàn ghi dạng 90+ thường kể lại câu chuyện kịch tính nhất của buổi tối.
Bù giờ có làm trận đấu tốt hơn?
Ý kiến chia đôi.
Có người cho rằng thời gian thực sự chơi bóng dài hơn là điều tốt, vì khán giả mua vé để xem bóng lăn. Người khác lo cầu thủ phải chơi nhiều phút hơn trong một lịch thi đấu vốn đã dày.
Cả hai phía đều có lý. Chỉ một điều gần như chắc chắn: con số trên bảng của trọng tài thứ tư giờ được nhìn kỹ hơn bao giờ hết. Và phút 90 không còn là tín hiệu để đứng dậy rời ghế.

